Pułapki porad prawnych przy wykorzystaniu AI

Data aktualizacji: 6 marca 2026

Rozwój sztucznej inteligencji w ostatnich latach wywołał prawdziwą rewolucję w sposobie pozyskiwania informacji. Narzędzia oparte na modelach językowych potrafią w ciągu kilku sekund wygenerować odpowiedź na niemal każde pytanie – teoretycznie, także z zakresu prawa. Słowo „teoretycznie” jest tu kluczowe. W dzisiejszym artykule wyjaśniamy, jakie są najczęstsze pułapki związane z korzystaniem z AI w sprawach prawnych.

• Czym jest porada prawna?
• Czym tak naprawdę są modele AI?
• Brak aktualności przepisów
• Brak kontekstu i umiejętności praktycznego wykorzystania przepisów
• Tworzenie informacji
• Brak odpowiedzialności
• Problem poufności i danych wrażliwych
• Różnice wynikające z ustawodawstwa krajowego
• Nadmierna pewność odpowiedzi
• Do czego przydaje się AI
• Pomoc kancelarii prawnej to znacznie bezpieczniejszy wybór

 

Czym jest porada prawna?

Zanim przejdziemy do analizy zagrożeń, warto odpowiedzieć na podstawowe pytanie: czym właściwie jest porada prawna? Porada prawna to nie tylko przytoczenie przepisu czy ogólne wyjaśnienie zasad wynikających z przepisów. To usługa polegająca na:

• analizie stanu faktycznego przedstawionego przez klienta,
• weryfikacji dokumentów,
• ocenie ryzyka prawnego,
• wskazaniu możliwych rozwiązań wraz z ich konsekwencjami,
• zaproponowaniu strategii działania.

 

Czym tak naprawdę są modele AI?

Ogólnodostępne modele AI (takie przyjmiemy nazewnictwo na potrzeby artykułu) to modele językowe – zaawansowane systemy informatyczne analizujące ogromne ilości tekstu i uczące się zależności pomiędzy słowami, pojęciami i strukturami zdań. Ich głównym celem jest przewidywanie najbardziej prawdopodobnej kolejnej sekwencji słów w odpowiedzi na zadane pytanie.

Co to oznacza w praktyce? Nie „rozumieją” prawa w ludzkim sensie. Nie interpretują norm prawnych w oparciu o wartości, cel ustawy czy systematykę aktu prawnego. Nie biorą pod uwagę aktualnej praktyki stosowanego prawa, ani specyficznych uwarunkowań. Operują na prawdopodobieństwie – generują odpowiedź, która statystycznie pasuje do zapytania.
Z takim podejściem wiąże się niestety wiele problemów. Poniżej kilka z nich.
 

Brak aktualności przepisów

Prawo zmienia się dynamicznie. W Polsce co roku nowelizowane są setki ustaw i rozporządzeń. Mamy również przepisy wynikające z ustawodawstwa europejskiego. AI może opierać się na danych sprzed kilku miesięcy lub lat. Nawet niewielka nowelizacja może całkowicie zmienić sytuację prawną. Przykładowo:

• zmiana terminu na wniesienie odwołania,
• wprowadzenie nowego obowiązku informacyjnego,
• modyfikacja zasad odpowiedzialności,
• nowe przesłanki zwolnienia z jakiegoś obowiązku.

 

Brak kontekstu i umiejętności praktycznego wykorzystania przepisów

Prawo to nie tylko przepisy – to także praktyka ich stosowania.
Dwa pozornie identyczne stany faktyczne mogą w praktyce zostać odmiennie ocenione przez sąd. Kluczowe znaczenie mają niuanse: sposób sformułowania umowy, kolejność zdarzeń, dowody, zachowanie stron.
AI działa na podstawie informacji przekazanych w zapytaniu. Jeżeli użytkownik pominie istotny szczegół (często nie wiedząc, że jest on kluczowy), odpowiedź będzie niepełna lub myląca.
 

Tworzenie informacji

Jednym z największych zagrożeń związanych z korzystaniem z AI jest tzw. „halucynacja” modeli językowych, czyli tworzenie informacji, które brzmią wiarygodnie, lecz w rzeczywistości nie istnieją.

AI może:

• przytoczyć nieistniejący przepis,
• powołać się na fikcyjny wyrok,
• zinterpretować przepis w sposób całkowicie oderwany od rzeczywistości,
• powiązać niezwiązane ze sobą elementy będące częścią innej konwersacji i danym użytkownikiem.

 

Brak odpowiedzialności

W praktyce AI nie ponosi odpowiedzialności odnośnie informacji, które podaje. Platforma udostępniająca narzędzie zazwyczaj w regulaminie wyłącza odpowiedzialność za wykorzystanie wygenerowanych treści. Korzystając z tego, czy innego rozwiązania ryzyko związane z wykorzystaniem uzyskanych informacji ponosi użytkownik.
 

Problem poufności i danych wrażliwych

Sprawy prawne często dotyczą informacji wrażliwych:

• danych osobowych,
• informacji o stanie zdrowia,
• sytuacji majątkowej,
• sporów rodzinnych,
• tajemnic przedsiębiorstwa.

Wpisując szczegółowy opis sprawy do narzędzia AI, użytkownik może nieświadomie przekazać dane, które podlegają szczególnej ochronie – również na gruncie przepisów o ochronie danych osobowych.
W przypadku ogólnodostępnych narzędzi AI użytkownik nie zawsze ma pełną kontrolę nad tym:

• gdzie trafiają dane,
• jak długo są przechowywane,
• czy są wykorzystywane do dalszego trenowania modeli,
• kto ma do nich dostęp.

 

Różnice wynikające z ustawodawstwa krajowego

Prawo różni się w zależności od kraju, a często nawet regionu, miasta, czy dzielnicy (np. zakazy obowiązujące na danym terytorium). AI może wygenerować odpowiedź opartą na:

• przepisach innego kraju,
• ogólnych zasadach prawa anglosaskiego,
• rozwiązaniach charakterystycznych dla innego systemu prawnego.

Osoba nieposiadająca wiedzy prawniczej może nie zauważyć tych różnic. Szczególnie jeśli analizie podlega sytuacja, w której mamy możliwość skorzystania np. z dwóch konkretnych kierunków. Wnioskiem będzie wybór jednej ścieżki. Jednak wniosek ten został wysunięty na podstawie błędnych danych pierwotnych, które nie zostały użytkownikowi nawet wskazane.
 

Nadmierna pewność odpowiedzi

Modele AI formułują odpowiedzi w sposób stanowczy i uporządkowany. Nawet jeśli dana kwestia jest w praktyce sporna, odpowiedź może brzmieć jednoznacznie i kategorycznie.
Tymczasem wiele zagadnień prawnych:

• budzi wątpliwości interpretacyjne,
• jest przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie,
• zależy od oceny sądu w konkretnej sprawie bazując na specyficznym charakterze tego konkretnego przypadku.

 

Do czego przydaje się AI

Warto pamiętać, iż modele językowe są narzędziami pomocniczymi – zwiększają efektywność i oszczędzają czas, ale nie zastępują wiedzy specjalistycznej, doświadczenia ani umiejętności wykorzystania tej wiedzy w praktyce w konkretnym otoczeniu i realiach prawnych. Tego typu narzędzia mogą sprawdzić się kiedy:

• potrzebujemy uporządkować nazewnictwo lub pozyskać ogólną wiedzę na konkretny temat,
• potrzebujemy zgrubnie określić pomysły na rozwiązanie danego problemu,
• potrzebujemy wykonać wstępne projekty założeń,
• potrzebujemy przeanalizować już zebrane dane (nie wszystkie modele/opcje mają taką możliwość) – „raw data” – pod kątem wybranych kryteriów,
• zachodzi potrzeba pozyskania szerszych źródeł informacji,
• zachodzi konieczność przygotowania wstępnej listy dokumentów lub wymagań.

 

Pomoc kancelarii prawnej to znacznie bezpieczniejszy wybór

AI może być użytecznym narzędziem pomocniczym – do wstępnego rozeznania tematu czy zrozumienia ogólnych pojęć. Nie powinna jednak zastępować profesjonalnej porady prawnej w sprawach mających realne konsekwencje prawne. Pamiętajmy, iż nieznajomość prawa (lub w tym wypadku ryzyko błędnego jego zastosowania) nie zwalnia nas od odpowiedzialności.

W przypadku chęci uzyskania porady prawnej, serdecznie zapraszamy do kontaktu:

• telefonicznego: (+48) 605 131 260, (+48) 22 162 51 10
• mailowego: dariusz.staniszewski@adwokatura.pl
• korzystając z https://www.staniszewski-kancelaria.pl/e-porada-prawna
• za pomocą formularza kontaktowego dostępnego na stronie.